Kukurydza – Indianie, popcorn i wybuchające dusze

Pochodzi z Ameryki Południowej i Środkowej, a jej polska nazwa... z Węgier. Zjadamy ja w dziesiątkach postaci i używamy w produkcji klejów, tworzyw, papieru, i oczywiście alkoholu. Dziś ciężko sobie wyobrazić kino bez popcornu i śniadanie bez płatków, a wokół kukurydzy, bo o niej mowa, wciąż unosi się aura indiańskich opowieści.

Dawno, dawno temu,

Centeotl

Centeotl, Azteckie bóstwo kukurydzy / fot. Wikimedia Commons

tak dawno, że tylko Indianie byli na świecie, żył pewien człowiek. Był bardzo samotny. Mieszkał z dala od innych. Nie znał sposobu na wytworzenie ognia, dlatego jadł tylko korzonki, korę drzew i orzeszki. W końcu poczuł się zmęczony i znudzony swą samotnością i niedobrym jedzeniem. Stracił zupełnie apetyt i całymi dniami leżał wystawiony na palące słońce i śnił dziwne sny. Aż pewnego dnia usłyszał jakiś szelest obok siebie. Otworzył oczy, a przed nim, w pełnym słońcu, stała piękna kobieta z długimi jasnymi włosami.

— Chodź do mnie — powiedział mężczyzna, próbując ją jednocześnie złapać, ale kiedy mu się wymknęła, zaczął płakać i śpiewać rzewną pieśń o swej samotności. Piękna pani zlitowała się w końcu i powiedziała:

— Dobrze, zostanę z tobą, ale musisz najpierw zrobić to, co ci powiem.

— Zrobię wszystko, co każesz — odparł gorliwie mężczyzna. Kobieta zaprowadziła go na pole wysuszonej od słońca trawy.

— Weź teraz dwa suche patyki i pocieraj nimi nad trawą —  Wtem pojawiły się iskry i trawa w mgnieniu oka zajęła się od ognia. Po chwili całe pole zostało wypalone.

— A kiedy słońce zajdzie — powiedziała kobieta — chwycisz mnie za włosy i przeciągniesz po tym polu.

— Och, nie zrobię tego — krzyknął mężczyzna.

— Ależ musisz — odparła — wszędzie tam, gdzie mnie pociągniesz, wyrośnie nowa roślina podobna do wysokiej trawy, a kiedy pomiędzy zielonymi liśćmi ujrzysz podobne do moich jasnych włosów kłosy, znaczyć będzie, że ziarna tej rośliny są już gotowe do spożycia.

kukurydzaI tak na świecie pojawiła się kukurydza.     

A tak naprawdę skąd pochodzi kukurydza?

Takich baśni, legend i podań o kukurydzy znajdziemy jeszcze więcej. Stworzyli je Indianie z Ameryki Środkowej i Południowej, bo ojczyzną kukurydzy jest właśnie ten kawałek świata. Badania archeologiczne dowodzą, że na terenach Meksyku była uprawiana już 9000 lat temu. Uważa się, że miała ogromny wpływ na starożytne cywilizacje, jakie rozwinęły się w rejonie południowego Meksyku i na obszarze Ameryki Południowej. Dowodzą tego szczególnie pozostałości kultury Majów, gdzie kult kukurydzy był bardzo rozwinięty. Niemowlętom ściskano głowy deseczkami, aby mogły przybrać idealny kształt kolby kukurydzy!

Kolorowa kukurydzaTo właściwie dzięki uprawie kukurydzy i ziemniaków kultura rolnicza zaczęła wypierać w starożytnym Peru kulturę zbieracko-łowiecką. Historia ziemniaka jest silnie spleciona z historią kukurydzy.

Europejczycy zastali uprawę kukurydzy na całej przestrzeni rozciągającej się od Kanady do Patagonii. Pierwsze sposoby użytkowania kukurydzy na Kubie opisał Kolumb. On też nazwał ją „mais” od nazwy indiańskiej „machiz”.

Pierwsze próbki kukurydzy dostarczono do Hiszpanii, prawdopodobnie po drugiej wyprawie Kolumba. Pierwszym drukowanym wizerunkiem kukurydzy była rycina w Zielniku Leonarda Fuchsa z 1542 roku. Portugalczycy zawieźli kukurydzę na zachodnie wybrzeże Afryki i do Indii na początku XVI wieku, do Rosji roślina trafiła prawdopodobnie przez Turcję i Gruzję. W każdym razie nazwa „kukurydza” jest pochodzenia węgierskiego: „kukuruc”.

Gdzie by tu ją wykorzystać?

Zastosowanie kukurydzy jest wyjątkowo bogate. Ziarno przerabia się na mąkę, kaszę, płatki, ziarno dmuchane (tzw. popcorn – ale o nim niżej), namiastkę kawy i napoje alkoholowe.

W Rumuni potrawa z kaszy kukurydzianej nazywana jest mamałygą. We Włoszech rozpowszechniona jest potrawa z mąki kukurydzianej – tzw. polenta. W Gruzji bardzo popularny jest chleb kukurydziany – mczadi. A w całej Ameryce Północnej dzieci na śniadanie jedzą płatki kukurydziane!

Czasem kukurydza może nawet służyć jak wzór dla jakiejś budowli…

Wieża wodociągowa w formie kolby kukurydzy

Wieża wodociągowa w formie kolby kukurydzy, Rochester, Minnesota, USA / fot. Wikimedia Commons

Ziarno stanowi surowiec do wytwarzania cukru, oleju, produkcji włókna. Z łodyg i liści kukurydzianych wyrabia się papier, linoleum, wiskozę i inne tkaniny syntetyczne, lakiery, atrament, klej, sztuczne żywice, superczułe błony fotograficzne i filmowe, sztuczne drewno i alkohol metylowy!

Stany Zjednoczone powstały dzięki kukurydzy!

Ze względu na swoje pochodzenie kukurydza jest szczególnie ważna w Ameryce. Wystarczy przypomnieć sobie Święto Dziękczynienia, które zostało ustanowione w celu upamiętnienia początków osadnictwa Europejczyków na tych terenach. Ostra zima 1602 roku, brak pożywienia i choroby mogły przekreślić szanse na przetrwanie – gdyby nie Indianie, którzy nauczyli osadników między innymi jak przeżyć dzięki kukurydzy. Plony zebrane po pierwszym roku dały wszystkim nadzieję na przyszłość – a w ramach wdzięczności przygotowano wielką ucztę, która trwała prawie tydzień. Do dziś na amerykańskich stołach w czasie tego święta kukurydza, obok indyka, jest stałym daniem.

Gotowana kukurydza

Legendy i historia popcornu – skąd się wziął w kinach?

No i popcorn! Amerykański symbol kina! Samo wytwarzanie popcornu było oczywiście znane już w epoce Majów. I z tym też związana jest kolejna legenda. Wierzono, że w ziarnach kukurydzy żyją bardzo spokojne i ciche dusze. Ale kiedy upał robi się nie do zniesienia, dusze stają się coraz bardziej wściekłe i trzęsą ziarnami ze złości. Aż w końcu, gdy temperatura jest już nie do wytrzymania, niezadowolone wybuchają w powietrze.

Jednak mimo, że tak wcześnie znano już popcorn – czyli prażone w wysokiej temperaturze ziarna kukurydzy, to jednak do końca XIX wieku nie był zbyt popularny wśród Amerykanów. Dopiero wymyślona w 1885 roku przez Charles’a Cretors’a z Illinois maszyna do produkowania popcornu – rozsławiła tę przekąskę na całym kontynencie. Wybuchające ziarenka były bardzo widowiskowe, dlatego często te maszyny stały u wejść do sklepów, aby przyciągnąć uwagę klientów. A jak trafiły do kin? To przypadkowy zbieg kilku czynników.

Po pierwsze – firma produkująca popcorn oraz maszyny do popcornu sukcesywnie podbijała rynek Stanów Zjednoczonych. Po drugie – lata 20 i 30 XX wieku to czasy Wielkiej Depresji, bezrobocia, bankructw i ogromnej drożyzny. W tych czasach torebka popcornu była relatywnie bardzo tania – kosztowała ok. 5-10 centów. Ale to też czasy złotej ery Hollywood, kiedy powstawały kolejne filmy, a przemysł filmowy się rozrastał. Najpierw popcorn sprzedawany był przed kinem – przedsiębiorczy sprzedawcy wiedzieli, że to dobre miejsce, ale właścicielom kin to nie odpowiadało, więc włączyli sprzedaż popcornu do swojej oferty. I tak od prawie stu lat popcorn króluje w kinach (amerykańskich). Do nas ten zwyczaj przyszedł wraz z multipleksami – i teraz to wcale nie jest najtańsza przekąska.

Warto zauważyć, że są tacy, którym jedzenie popcornu w kinie zdecydowanie przeszkadza…

Indiańska zagadka

A na zakończenie tej historii o kukurydzy powiem Wam, jak według Majów powstał człowiek. Otóż bogowie ulepili go z mąki kukurydzianej i krwi. No i teraz – kiedy wrócimy do tej legendy z początku artykułu – niech mi ktoś powie, co było pierwsze: człowiek czy kukurydza?

 

Oceń ten artykuł:

1 gwiadka2 gwiadki3 gwiadki4 gwiadki5 gwiadek (głosów: 10, średnia: 4,40 z 5)
Loading...

W artykule wykorzystano między innymi:

  • P. Czikow, J. Łaptiew, "Rośliny lecznicze i bogate w witaminy", Warszawa 1983

2 Komentarze

  1. I nadszedł sądny dzień, złe duchy zesłały na ziemię Monsanto. Unikalne odmiany kukurydzy występujące tylko w Meksyku zostały skazone kukurydzą GMO. Zniszczyło to gospodarkę Meksyku i zniszczyło na zawsze kilkadziesiąt gatunków różnokolorowej kukurydzy.
    Następnie Monsanto dało zatrute ziarno Ameryce Południowej, a do tego śmiertelny deszcz ze stalowych ptaków, mający uchronic zbiory, ale zabijający ludzi. wkrótce ludzie przy polach zaczęli ciężko i niestety smiertelnie chorować.

    Dziś przeciętny zjadacz wieśmaka jest przekonany, że kukurydza na swiecie pochodzi od złego ducha Monsanto.

Dodaj komentarz

Wymagane pola oznaczono gwiazdką *.