Cebula – zmusza do płaczu, ale ląduje w każdym garnku świata

Aleksander Wielki używał cebuli do wzbudzania entuzjazmu wśród swoich żołnierzy, w Indiach wierzono, że wywar z cebuli jest najlepszym afrodyzjakiem, a w starożytnym Egipcie traktowano ją jako środek antykoncepcyjny. Jest smacznym i uniwersalnym warzywem, bez którego trudno sobie wyobrazić współczesną kuchnię.

Od początku cebula wzbudzała wiele emocji i kontrowersji. I iluż ludzi przywiodła do łez…Dziś wiadomo, że w cebuli kryje się wiele zdrowych właściwości, choć używanie jej na co dzień może szkodzić naszym towarzyskim relacjom. 

Skąd pochodzi cebula? Naukowcy mają problem.

Trudno dociec, skąd pochodzi cebula, chociaż wiadomo, że stanowiła część naszej diety już czasach prehistorycznych. Naukowcy do tej pory spierają się, gdzie najpierw pojawiło się to warzywo – żmudne badania kierują nas w stronę Azji Środkowej, Iranu a nawet Pakistanu. Problem polega na tym, że warzywo to nie pozostawia żadnych archeologicznych śladów. Jednakże w jednej kwestii są prawie pewni – cebulę uprawiano ponad 5000 tysięcy lat temu!

Różne odmiany cebuliCebula na pewno była hodowana w chińskich ogrodach, wzmianki o niej możemy już też spotkać w najstarszych tekstach wedyjskich. Jej nazwa została przytoczona w biblijnej Księdze Liczb – a kuchnia żydowska nie może się bez niej obejść. W starożytnym Egipcie na malowidłach w grobowcach władców z ok. 3000 rok p.n.e. uwieczniano stosy tego warzywa leżące na stołach podczas uczt. W ogóle starożytni Egipcjanie bardzo szczególnie traktowali cebulę i z wielką czcią odnosili się do jej wyglądu, gdyż według nich jej koncentryczny układ warstw symbolizował życie wieczne i prawdopodobnie dlatego faraonów chowano za stertą cebul, a małe cebulki znaleziono nawet w oczodołach mumii Ramzesa  IV. W Grecji uważano, że cebula „mgli oczy i wzbudza miłosne chęci”. Jednak największą sławę zyskała dzięki Arabom, którzy polecali ją ugotowaną z grochem i przyprawioną cynamonem, imbirem i kardamonem jako doskonały afrodyzjak.

Allium cepa, czyli cebula zwyczajna z rodziny botanicznej amarylkowatych, niekiedy zwanych liliowatymi – pochodzi z jednej z największych roślinnych klas na świecie, do której można zaliczyć ponad 1000 gatunków (prócz cebuli mamy tu szalotki, dymki, szczypiorek, czosnek, pory i wiele innych).

Cebula biała, żółta, czerwona...

Ze względu na swoje właściwości hodowlane cebula tak jak ziemniak jest rośliną, która nie przysparza wielu problemów w uprawie i przechowywaniu i stąd tak wielka jej popularność. Najbardziej popularne są trzy odmiany tego warzywa: cebula biała – o bardzo delikatnym smaku, czerwona, głównie uprawiana w Hiszpanii i we Włoszech oraz najbardziej znana – żółta. U nas cebulę uprawia się w kilku odmianach, głównie jest to cebula dako, wolska, sochaczewska, żytawska, rawska oraz holenderska czerwona i biała – uważana za najtrwalszą, uprawiana na przechowanie zimowe. Prawdziwymi zagłębiami cebulowymi są okolice Warszawy, Łodzi, Poznania, Lublina i Wrocławia, chociaż światowym potentatem w jej uprawie są oczywiście Chiny.

Wg amerykańskiego The National Onion Association (czyli Narodowego Stowarzyszenia Cebuli) spożywamy rocznie średnio 6 i pół kilograma cebuli (w skali światowej oczywiście), ale za to na prowadzenie wybiła się Libia, gdzie przeciętny mieszkaniec tego kraju zjada rocznie około 30 kilo tego warzywa!

A co w niej takiego właściwie jest?

„Społeczeństwo wytrwało dzięki cebuli i za to należy się jej pomnik” – powiedział Mer Drohobycza Mykoła Huk doceniając jej właściwości zdrowotne. Co miał na myśli?

Otóż w 100 gramach cebuli znajduje się 1,2 g białka roślinnego, 0,4 g tłuszczu, 6,1 g węglowodanów ogółem – w sumie 33 kilokalorii(niewiele prawda?). Nasz organizm wzbogaci się po spożyciu 100 gramów o:

Cebula dymka

Wikimedia Commons

  •  22 mg wapnia, potrzebnego naszym zębom i kościom,
  • 12 mg fosforu,
  • 1,1 mg żelaza,
  •  6,9 mg magnezu
  • i związki siarki o działaniu bakteriobójczym.

Olejek eteryczny, nadający temu warzywu specyficzny zapach i smak, to dwusiarczek allilopropylowy. Cebula jest bardzo bogata w kwercetynę – (jest to flawonoid z kategorii przeciwutleniaczy eliminujących wolne rodniki w organizmie), a ponadto oczywiście w witaminy: A, B1, B2 czyli ryboflawinę, witaminę PP regulującą poziom cholesterolu we krwi i rozszerzającą naczynia krwionośne, a także witaminę C o działaniu przeciwszkorbutowym.

W zasadzie można powiedzieć, że cebula dzieli się na dwa podstawowe rodzaje – łagodną i ostrą, a im mniejsza zawartość wody i cukru w cebuli, tym ostrzejszy jej smak.

Zapłakany kucharz

W kuchni cebula wykorzystywana jest na mnóstwo sposobów – od surowej poprzez gotowaną, smażoną, karmelizowaną, ale co ważne w tym przypadku, w trakcie przyrządzania cebula nie traci zbyt wielu swych wartości odżywczych. I tu nasuwa się nieodparte pytanie każdego kucharza: dlaczego płaczemy, kiedy kroimy cebulę?

No więc tutaj przyda się znajomość chemii: cebula zawiera enzym LFS, a krojąc ją mieszamy ten enzym z aminokwasami zawierającymi siarkę, które przede wszystkim znajdują się w trzonie cebuli i w ten sposób, chcąc nie chcąc, tworzymy kwasy sulfonowe. Kwasy te samorzutnie przechodzą w lotny gaz, który wydzielony do powietrza podrażnia śluzówkę naszych oczu, no i zaczynamy płakać! Mało kto to wie i rozumie, za to sposobów na powstrzymanie płaczu przy krojeniu cebuli zna każdy z nas i to prawdopodobnie nie jeden. Ponoć nawet żucie gumy może nas od tego powstrzymać albo zapałka trzymana w zębach. No cóż, każdy ma swój sposób, choć nie zawsze skuteczny. Na pewno polanie ją wodą trochę pomaga, bo w ten sposób blokujemy wydzielanie się gazu z cebuli.

Nowy Jork/ Big Onion

Wikimedia Commons/Dolny Manhattan 1910

A z takich światowych ciekawostek – czy wiecie, że zanim Nowy Jork dostał przydomek Big Apple (czyli wielkie jabłko) nazywany był wcześniej Big Onion (czyli wielka cebula) – bo tak jak cebulę, można rozbierać warstwa po warstwie i nigdy nie dotrzeć do jej sedna, tak nigdy nie da się poznać do końca tego miasta. Czyżby wpływy Egipcjan w Nowym Jorku?

Oceń ten artykuł:

1 gwiadka2 gwiadki3 gwiadki4 gwiadki5 gwiadek (głosów: 9, średnia: 4,56 z 5)
Loading...

1 Komentarz

  1. I see you don’t monetize your website, don’t waste your traffic, you can earn extra bucks every month because you’ve
    got high quality content. If you want to know how to make extra bucks,
    search for: Boorfe’s tips best adsense alternative

Dodaj komentarz

Wymagane pola oznaczono gwiazdką *.